Mag je met een luchtbuks jagen in Nederland? Dit zegt de wet
Nee. In Nederland mag je niet jagen met een luchtbuks. De jacht is wettelijk voorbehouden aan het jachtgeweer en een luchtdrukwapen voldoet niet aan de eisen die de wet daaraan stelt. Een luchtbuks kan dan ook niet op je jachtakte worden bijgeschreven.
Toch is simpelweg ‘nee’ een te kort antwoord, want er bestaat wel degelijk een route waarlangs een luchtdrukwapen op levend wild gebruikt mag worden: die van de plaagdierbestrijding, met een ontheffing van de provincie. Jacht, schadebestrijding en plaagdierbestrijding worden in het dagelijks taalgebruik door elkaar gehaald, terwijl het juridisch drie verschillende dingen zijn. Hieronder zetten we het op een rij.
Waarom is een luchtbuks geen toegestaan jachtmiddel?
Sinds 1 januari 2024 valt de jacht onder de Omgevingswet. Wat vroeger de jachtakte heette, is nu de omgevingsvergunning voor een jachtgeweeractiviteit. In het Besluit activiteiten leefomgeving staat in aan welke eisen het geweer moet voldoen.
Een luchtbuks valt daar buiten. Het is geen vuurwapen, maar een categorie IV-wapen onder de Wet wapens en munitie en het staat niet in de lijst met geoorloofde middelen. Ook op je eigen grond verandert dat niets. Voor jachtaktehouders komt daar nog iets bij. Klachten over het gebruik van een luchtbuks op wild kunnen leiden tot intrekking van je vergunning. Je zet dus veel meer op het spel dan het wapen zelf.
Wat is jacht precies, en wat niet?
In de juridische zin gaat het bij jacht ialleen over de vijf soorten van de wildlijst: fazant, houtduif, haas, konijn en wilde eend. Op die vijf soorten wild mag alleen een vergunninghouder in het jachtseizoen bejagen, met een jachtgeweer, op een jachtveld waar hij het jachtrecht heeft. Alles wat daarbuiten valt, is geen jacht. Een kraai die je mais opvreet of een rat achter je schuur schiet je niet af "voor de jacht", maar onder een heel ander regime, met eigen regels en eigen toegestane middelen.
Jacht, schadebestrijding en plaagdierbestrijding: wat is het verschil?
| Waar gaat het over | Wie mag het | Met welk middel | |
| Jacht | De vijf wildsoorten in het jachtseizoen | Houder van een omgevingsvergunning jachtgeweeractiviteit, op zijn eigen jachtveld | Jachtgeweer volgens artikel 11.79 Bal. Luchtdruk nooit |
| Schadebestrijding en beheer | Dieren die landbouwschade of overlast veroorzaken, bijvoorbeeld kraaien, ganzen of vossen | Grondgebruiker of een door hem gemachtigde, binnen een provinciale vrijstelling of ontheffing via de faunabeheereenheid | Wat in de vrijstelling of ontheffing staat. Meestal een jachtgeweer, soms kastvallen |
| Plaagdierbestrijding | Bruine rat, zwarte rat en huismuis in en om gebouwen | Beroepsmatige bestrijder, medewerker van gemeente of waterschap, of iemand met aantoonbare deskundigheid | Klemmen, vallen en gif. Een luchtbuks voor rattenbestrijding, alleen met provinciale ontheffing |
De vuistregel: het middel bepaalt de wet, niet je goede bedoeling. Een luchtbuks staat bij jacht en bij regulier faunabeheer eenvoudigweg niet op de lijst.
Mag je ratten schieten met een luchtbuks?
Dit is de enige situatie waarin het in Nederland kan. En dan alleen onder voorwaarden. Bruine rat, zwarte rat en huismuis mogen bestreden worden, maar het luchtdrukwapen is geen standaard toegestaan middel. Daar is een ontheffing van de provincie voor nodig, aan te vragen via de faunabeheereenheid.
Een aantal provincies, waaronder Flevoland, Gelderland, Limburg, Noord-Brabant, Utrecht en Zuid-Holland, werkt met een algemene ontheffing. Andere provincies beoordelen elke aanvraag apart. De voorwaarden verschillen per provincie, maar komen vrijwel altijd op deze punten neer:
- Schriftelijke toestemming van de grondgebruiker voor het terrein waar je schiet.
- Aantoonbare deskundigheid. Ontheffingen gaan in de praktijk naar beroepsbestrijders, medewerkers van gemeenten en waterschappen en houders van een jachtdiploma of jachtakte.
- Voldoende energie om in een schot te doden. Limburg hanteert minimaal 16 joule, Noord-Brabant minimaal 20 joule. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen adviseert voor een gegarandeerd dodelijk schot fors meer, tot 80 joule in kaliber 7,62 mm. Flevoland stelt juist een maximum aan het kaliber.
- Registratie van de gedode dieren, vaak in het Fauna Registratie Systeem.
Achter die joule-eis zit de zorgplicht uit de Wet dieren: een dier mag niet onnodig lijden. Te weinig energie betekent aangeschoten dieren en daar is niemand mee geholpen.
Hoe je dit in de praktijk aanpakt, welke buks en welk kaliber daarbij passen en hoe je veilig werkt rond bebouwing, lees je in ratten schieten met de luchtbuks. Het materiaal dat bestrijders hiervoor gebruiken hebben we gebundeld op onze pagina luchtbuks voor rattenbestrijding.
Welke dieren mag je verder schieten met een luchtbuks?
Met een luchtbuks mag je niet op dieren en personen schieten. Dus buiten een ontheffing om mag je op geen enkel dier schieten. Dat geldt ook voor de dieren waar het vaakst naar gezocht wordt.
- Duiven, kraaien, kauwen en eksters. Deze soorten staan in veel provincies wel op de vrijstellingslijst voor schadebestrijding, maar met het jachtgeweer als toegestaan middel, niet met luchtdruk.
- Konijnen en hazen. Wildlijst, dus jacht met jachtgeweer.
- Verwilderde katten. Nooit met een luchtbuks en in vrijwel alle gevallen sowieso niet door particulieren.
Mag je met een luchtbuks in je eigen tuin schieten?
Ja, op doelen, mits je terrein dat veilig toelaat. Een luchtbuks mag je gebruiken op eigen terrein of op terrein waar je toestemming voor hebt. Op straat of in een openbaar park mag het niet. En vervoeren doe je ingepakt en ongeladen.
Twee voorwaarden die vaak vergeten worden: een kogel mag onder geen beding je perceel verlaten, dus je hebt een deugdelijke kogelvanger en een veilige achtergrond nodig. En ook in je eigen tuin blijft schieten op dieren verboden. De volledige set regels rond bezit, leeftijd, vervoer en schietlocaties staat in onze gids luchtbuks en de wet.
Wat mag je wel doen met een luchtbuks?
Genoeg, en dat is waar het overgrote deel van de Nederlandse luchtdrukschutters mee bezig is:
- Doelschieten op eigen terrein, op kaarten, spinners of knockdown-doelen met een goede kogelvanger.
- Schietbanen en verenigingen. Veel schietsportverenigingen hebben een luchtdrukbaan van 10 meter, en luchtdruk is een olympische discipline.
- Veldschieten, HFT en benchrest. Wedstrijdvormen op wisselende afstanden en standen, met vaste doelen in het veld.
- Plinken. Gewoon recreatief schieten op blikjes en reactieve doelen, op een veilige plek.
- Plaagdierbestrijding, maar dus alleen met de ontheffing hierboven.
Wil je voor een van deze doelen een luchtbuks kopen, dan kijken we graag met je mee welk type past bij hoe en waar je schiet. Je mag een model ook eerst proberen in onze winkel in Zeeland voor je kiest.
Wat riskeer je als je het toch gaat jagen?
Schieten op dieren zonder de juiste papieren is geen bagatel. Je riskeert inbeslagname van het wapen, een proces-verbaal en vervolging voor dierenmishandeling onder de Wet dieren, plus een overtreding van de Omgevingswet. Heb je een jachtakte, dan komt intrekking daarvan erbij.
Twijfel je of jouw situatie onder een vrijstelling of ontheffing valt? Neem contact op met de faunabeheereenheid van je provincie. Die weet precies wat er in jouw provincie geldt. Dat scheelt je een hoop gedoe achteraf.
Mag een luchtbuks gebruikt worden voor de jacht
- Jagen met een luchtbuks mag niet in Nederland. De jacht is voorbehouden aan het jachtgeweer.
- Een luchtbuks kan niet op de omgevingsvergunning voor een jachtgeweeractiviteit worden bijgeschreven.
- Voor ratten en muizen kan de provincie een ontheffing geven, met eisen aan deskundigheid, energie en toestemming van de grondgebruiker.
- Duiven, kraaien en konijnen schieten met luchtdruk mag niet, ook niet op eigen grond.
- Doelschieten, veldschieten, benchrest en plinken mogen wel, op eigen of toegestaan terrein.
Veelgstelde vragen over jagen met buks
Mag je met een luchtbuks jagen in Nederland?
Nee. De jacht is in Nederland voorbehouden aan het jachtgeweer dat voldoet aan artikel 11.79 van het Besluit activiteiten leefomgeving. Een luchtdrukwapen voldoet daar niet aan en kan niet op de omgevingsvergunning voor een jachtgeweeractiviteit worden bijgeschreven.
Mag je ratten schieten met een luchtbuks?
Alleen met een ontheffing van de provincie, aan te vragen via de faunabeheereenheid. En met een passende luchtbuks voor rattenbestrijding. Daarbij gelden voorwaarden als schriftelijke toestemming van de grondgebruiker, aantoonbare deskundigheid en een minimale energie, bijvoorbeeld 16 joule in Limburg en 20 joule in Noord-Brabant.
Welke dieren mag je schieten met een luchtbuks?
Zonder ontheffing geen enkel dier. Duiven, kraaien, konijnen en hazen mogen niet met luchtdruk worden geschoten, ook niet op eigen grond. Alleen voor bruine rat, zwarte rat en huismuis kan de provincie een ontheffing afgeven.
Mag je met een luchtbuks op eigen terrein een houtduif schieten?
Nee. De houtduif staat op de wildlijst en mag alleen met een jachtgeweer worden bejaagd dat aan de wettelijke specificaties voldoet. Een luchtbuks voldoet daar niet aan, ook niet op je eigen perceel.
Wat is het verschil tussen jacht, schadebestrijding en plaagdierbestrijding?
Jacht gaat over de vijf wildsoorten fazant, houtduif, haas, konijn en wilde eend en mag alleen met een jachtgeweer. Schadebestrijding gaat over dieren die landbouwschade of overlast veroorzaken en loopt via een provinciale vrijstelling of ontheffing. Plaagdierbestrijding gaat over ratten en muizen in en om gebouwen en is het enige terrein waarop een luchtdrukwapen met ontheffing gebruikt mag worden.